Podsumowanie artykułu w formie audio 🎧 – praktyczny przewodnik
(Kliknij, aby odsłuchać)
W przemyśle balustrada nie jest elementem dekoracyjnym. To techniczne zabezpieczenie, które w krytycznym momencie ma zatrzymać człowieka przed upadkiem – na schodach, podeście czy kładce technologicznej. Dlatego deklaracja producenta „zgodne z normą" powinna mieć pokrycie w badaniach wykonanych przez niezależną jednostkę.
Poręcz typu omega systemu Evergrip została przebadana przez Instytut Techniki Budowlanej (ITB) – Laboratorium Elementów Budowlanych LZE w Warszawie. Wyniki potwierdzają spełnienie wymagań PN-EN ISO 14122-3:2016 w zakresie obciążeń statycznych oraz PN-EN 13374:2013 w zakresie odporności na uderzenia. Poniżej opisujemy, co dokładnie zostało zbadane i co te wyniki oznaczają w praktyce.
Norma PN-EN ISO 14122-3 „Bezpieczeństwo maszyn – Stałe środki dostępu do maszyn – Część 3: Schody, schody drabinowe i balustrady" określa wymagania dla balustrad stanowiących techniczne zabezpieczenie przy maszynach i ciągach komunikacyjnych w przemyśle.
Kluczowe wymagania konstrukcyjne i wytrzymałościowe:
To właśnie wartość 300 N/m jest podstawowym kryterium wytrzymałościowym, które balustrada musi udowodnić w badaniu.
Do badań w ITB przekazano dwuprzęsłową balustradę o wymiarach 3000 x 1100 mm (rozstaw słupków 1470 mm), wykonaną w całości z kształtowników kompozytowych z laminatu poliestrowo-szklanego (GRP), z typowej linii produkcyjnej – czyli w konfiguracji identycznej z tą, którą dostarczamy klientom.
Elementy składowe badanego systemu:
Balustradę zmontowano na stanowisku badawczym, a badania przeprowadzono w warunkach laboratoryjnych (temperatura 20,4–20,6°C, wilgotność 58,2%).
Balustradę obciążono siłą prostopadłą do jej płaszczyzny w dwóch najbardziej niekorzystnych schematach:
Zastosowane poziomy obciążenia dla przęsła 1,5 m:
Wyniki:
Wynik badania: pozytywny. Brak uszkodzeń mechanicznych, przemieszczenia doraźne poniżej dopuszczalnych 30 mm, przemieszczenia trwałe wielokrotnie poniżej limitu 0,3% wysokości balustrady (3,3 mm dla H = 1100 mm).
Warto zwrócić uwagę na przemieszczenia trwałe na poziomie ok. 1 mm – po zdjęciu obciążenia balustrada praktycznie wraca do pierwotnej geometrii. To typowa cecha kompozytu GRP: materiał pracuje sprężyście, bez trwałych odkształceń, które w konstrukcjach stalowych bywają początkiem degradacji.
Druga część badań sprawdzała zachowanie balustrady przy uderzeniu ciałem miękkim i ciężkim o masie 50 kg (worek wypełniony szklanymi kulkami) – metoda stosowana dla systemów zabezpieczeń krawędzi. Uderzenia wykonano w cztery punkty:
Dla zobrazowania: 1100 J to energia 50 kg spadających z wysokości 2,2 m.
Wyniki: brak uszkodzeń w trzech pierwszych punktach. Przy uderzeniu w bortnicę z energią 1100 J odnotowano odchylenie balustrady bez odpadnięcia elementów i bez uszkodzeń połączeń z mocowaniami. Dodatkowo:
Wynik badania: pozytywny. Brak ostrych odłamków to istotna przewaga bezpieczeństwa – uszkodzony kompozyt GRP nie tworzy ostrych krawędzi typowych dla pękniętej stali czy aluminium.
ITB oceniło zgodność wyników z kryteriami obu norm jako „Zgodny" – zarówno w zakresie obciążenia siłą poziomą 300 N/m (PN-EN ISO 14122-3:2016), jak i odporności na uderzenia 500 J / 1100 J (PN-EN 13374:2013).
Badania udokumentowane są w:
Badanie odniesiono do zastosowań: bezpieczeństwo maszyn wg PN-EN ISO 14122-3:2016 oraz tymczasowe systemy zabezpieczeń na krawędzi budynków wg PN-EN 13374:2013.
Poręcz typu omega może być stosowana jako techniczne zabezpieczenie maszyn, schodów, podestów i kładek technicznych wszędzie tam, gdzie dokumentacja wymaga zgodności z PN-EN ISO 14122-3 – przy zachowaniu zaleceń montażowych i konfiguracji zgodnej z badaną (m.in. rozstaw słupków, sposób mocowania).
Do tego dochodzą przewagi wynikające z samego materiału GRP:
Poręcz typu omega systemu Evergrip przeszła pozytywnie badania w niezależnym laboratorium ITB: wytrzymuje normowe obciążenie 300 N/m z dużym zapasem względem dopuszczalnych przemieszczeń oraz uderzenia o energii do 1100 J bez utraty stabilności i bez powstawania ostrych odłamków.
Dla klienta oznacza to jedno: deklaracja zgodności z PN-EN ISO 14122-3 nie jest hasłem z katalogu, tylko wynikiem badań konkretnej, seryjnie produkowanej konstrukcji.
Świadectwo badań potwierdza uzyskane wyniki w zakresie sprawdzanych właściwości i nie jest dokumentem dopuszczającym do obrotu ani certyfikatem zgodności. Dobór balustrady do konkretnego obiektu powinien każdorazowo wynikać z dokumentacji projektowej i wymagań obowiązujących w miejscu zastosowania. Raport z badań udostępniamy na życzenie.
